De werking van sociale media, het is nog steeds een “hot topic” in het nieuws. Vooral als het gaat om de macht van slechts een paar bedrijven om invloed uit te oefenen op de opinie van grote bevolkingsgroepen. De regering is bezorgd om desinformatie in deze ongecontroleerde media en wil daar iets aan doen. Volgens voorvechter voor behoud van privacy en controle over je eigen data Bits Of Freedom pakt de regering de desinformatie aan de verkeerde kant aan. Niet de communicatie zou het probleem zijn, maar de uitbundige vrijheid van de markt om munt te slaan uit sensatieberichten. Daarnaast is het recht op privacy een grote zorg voor menigeen. Zeker na het beruchte Cambridge Analytica schandaal, waarbij veel gegevens van Facebookgebruikers opengesteld waren aan derde partijen.

Netwerkeffect

Er zijn al veel Facebook-alternatieven geweest, en geen van de alternatieven is maar in de buurt gekomen van Facebook. Facebook heeft nu eenmaal het voordeel dat er al veel mensen een Facebook account hebben. Dat is het zogenaamde netwerkeffect. Voor jou als gebruiker zie je familie en vrienden ook op Facebook zitten, en waarom zou je dan een ander medium gaan gebruiken? Hoewel het niet gemakkelijk is om je te overtuigen om een ander medium te gebruiken wil ik het toch proberen.

#deletedFacebook

Zelf heb ik mijn Facebook-account verwijderd. Net als mijn Whatsapp en Instagram account. Dat betekent voor mij dat ik een paar mensen niet meer kan volgen, en dat ik contact op moet nemen met hen op een ouderwetse manier. Via e-mail of de telefoon. Hoewel ik het een beetje mis, dat ik de levens van deze enkelingen niet meer “realtime” kan volgen, voel ik me wel meer vrij om te doen en laten wat ik wil. Ik keek al niet lang in mijn Facebook-account, maar nu ik helemaal niet meer die mogelijkheid heb, voelt dat wel een stuk beter. Dat is eigenlijk wel raar. De drempel om te bellen of te mailen is wat hoger, het heeft meer een reden nodig, maar ik vind dat wel prima. Er is al genoeg spam, nietwaar? Hoe zou jij dat vinden? Stel je eens voor dat je niet meer aan Facebook vastzit. Kun je dat aan?

Ironie

Je gaat niet zomaar weg van Facebook. Dat begrijp ik helemaal. Zoals je ongetwijfeld weet, gaat Facebook niet voorzichtig om met je gegevens. Facebook verdient nou eenmaal veel geld aan je. Kijk eens even wat ik al een probleem had met een e-mail adres dat openbaar werd gemaakt. En dat is echt maar peanuts vergeleken met mensen die echt slachtoffer zijn geworden van identiteits-diefstal. Als je vindt dat je niets te verbergen hebt, zou je je eens kunnen afvragen of je dan wèl iets te beschermen hebt. Wat als iemand met je e-mail adres van alles gaat doen. Petities ondertekenen, accounts aanmaken. Het kan op sommige plekken kennelijk gemakkelijk. Facebook heeft ook mobiele telefoonnummers aan anderen verkocht. Die telefoonnummers waren bedoeld om het inloggen op Facebook veiliger te maken door de zogenaamde 2 factor autorisatie. Dat Facebook iets verkoopt, waarmee je denkt bij Facebook veiliger te zijn tegen aanvallen op je privacy is niet meer ironisch te noemen. Hoe moet je het dan noemen? De werkelijkheid is hier niet meer in een stijlvorm te vatten. En als je niet meer naar rede wil luisteren, probeer dan eens naar je intuïtie te luisteren. Zou je deze man jouw paspoort een tijdje in bewaring willen geven? Je hebt het niet in de gaten, maar deze man kan alles van je te weten komen, ook al denk je alle instellingen in Facebook goed ingesteld te hebben. Als hij wil, kan hij gewoon bij je gegevens. En hij kan ze ook verkopen. En... hij verkoopt ze dus ook.

Alternatieven

Er is al een aantal alternatieven. MeWe, Vero, Ello ... ik heb ze wel bekeken en soms geprobeerd. Maar het deed me op de een of andere manier helemaal niets. Alleen Diaspora en Mastodon konden me verleiden om wat te proberen. Dat was ook het geval met Okuna. En ik moet je eerlijk bekennen: ik ben met Okuna afgegaan op mijn intuïtie. Misschien is het omdat ik in de alpha release en nu in de beta release meedoe in deze community. Dat kan. Je moet je er thuis voelen. Er is niemand van mijn familie op dit medium. Zelfs mijn vrouw heb ik niet gevraagd om mee te doen. (Ze heeft wel speciaal voor mij een account op Signal aangemaakt, omdat ik Whatsapp vaarwel zei). Ik denk dat het nog eerder ligt. Ik “geloof” in de mensen die dit initiatief hebben genomen om een sociaal medium te bouwen dat veilig is. Mocht je deze app ook willen uitproberen, dan kan ik je een uitnodiging geven.

Veilig

In onze wereld waarin er steeds grotere bedrijven zijn, die een paar miljoen euro een klein bedrag noemen, is het voor de kleine mens, zoals jij en ik, eigenlijk gevaarlijk ons in te laten met deze wolven. Ik besefte dit pas echt goed, toen ik van Amazon een e-mail kreeg, dat vriendelijk begon, daarna onvriendelijk een aantal bedreigingen uitte, om vervolgens weer heel vrolijk af te sluiten. Het beeld kwam in me op van de grote boze wolf die vriendelijk probeert te doen tegen Roodkapje, maar zijn gemeenheid in het gesprek niet kan verbergen. Amazon heeft op dit moment het account dat met mijn e-mail adres is aangemaakt voor mij onbereikbaar gemaakt. Ik kan het niet meer verwijderen. Ze zullen best in hun officiële 'recht' staan, maar ik voel wel dat mijn e-mail adres, dat toch eigenlijk een stukje van mij is, is gegijzeld. Hetzelfde gebeurt niet alleen met personen, maar zelfs met organisaties. Oracle is ook zo'n groot bedrijf. Het heeft in 2009 het eigenaarschap van Java gekocht, en het heeft er nu licenties aan geplakt. Niet voor particulieren, gelukkig. Overheidsinstanties hebben nu problemen met Oracle gekregen. Men spreekt al van wurgcontracten. En eigenlijk is het toch ons belastinggeld dat hier nu verloren dreigt te gaan. Bij grote bedrijven verdwijnt het respect voor de klant. Dat is al bekend sinds men de term “monopolie” heeft uitgevonden. Dat betekent voor mij, dat je als kleine particulier niet echt veilig kunt zijn met Google, Amazon, Facebook, Apple of Microsoft (GAFAM). Voor de duidelijkheid: ik denk niet dat deze bedrijven je opzettelijk een hak gaan zetten. Maar als je gegevens niet goed beschermd zijn, dan kunnen er altijd criminelen zijn, die je identiteit aannemen en hun louche zaakje onder jouw naam uitvoeren. En dan mag jij proberen de advocaten van GAFAM eronder te krijgen. Succes! Vergezocht? Weet jij wie jouw mobiele telefoonnummer, of e-mail adres, nu heeft, sinds meneer Zuckerberg die verkocht heeft? En weet jij welke hacker dat gaat gebruiken?

Kleine gemeenschappen

Okuna, net als bijvoorbeeld Diaspora of Mastodon heeft deze gevaren niet in zich. Hun eerste aandacht in het ontwerp voor het medium is de gebruiker, en niet de manier om geld te verdienen. Daarom is de programmacode door iedereen te controleren. En ook als je geen programmeur bent, geloof maar dat er genoeg mensen zijn die de code bekijken. Al is het alleen maar voor een “moment of fame”, of om een fout of een “glitch” te ontdekken. Deze media:

• hebben geen verborgen algoritmes,
• hebben geen advertenties,
• zijn gemaakt voor privacy,
• hebben een openlijk verdienmodel,
• hebben openlijke programmeercode.

Wat een rust en veiligheid straalt hiervan uit!. Wil je dat ook niet, dan? Denk er nog maar eens over na. Als er al een “baas” is van Okuna, Mastodon of Diaspora, die verzamelt echt geen extra profielgegevens. Vergeleken met Facebook zijn dit ook maar kleine gemeenschappen. Maar is het wel zo slecht dat ze klein blijven? Het is helemaal niet erg als er veel kleinere gemeenschappen zijn. Het is in ieder geval beter dan één applicatie van een bedrijf dat alle macht heeft. Het zou mooi zijn als al deze gemeenschappen onderling zouden kunnen communiceren. Enkele kunnen dat al door een tussenliggend communicatieprotocol (activitypub voor Mastodon en Diaspora bijvoorbeeld). Maar ik denk dat het niet in de lijn van verwachting ligt dat Facebook een stabiele API gaat verzorgen om van buiten Facebook te kunnen posten. Want dan gaan mensen al gauw op een ander en veiliger sociaal medium zitten en “crossposten” naar Facebook, waar ook een groot aantal van hun vrienden zijn. En dat betekent dan een groot verlies aan inkomsten, want de tijdlijn met de advertenties op Facebook blijven onbekeken. Facebook zal dit alleen maar onder dwang doen. Toch is het helemaal niet onlogisch om van Facebook te vragen om mee te werken aan een goede internet-infrastructuur. Alleen kunnen we dat alleen maar via de politiek en de wet voor elkaar krijgen.

Rust

Natuurlijk is het een hele stap om van Facebook weg te gaan. Eigenlijk zou je je vrienden ervan moeten overtuigen hetzelfde te doen, en met je mee te gaan. Ik had die moed en overtuigingskracht niet. Maar wellicht heb jij dat wel. En ook als je je vrienden niet meekrijgt, en je teruggeworpen bent op ouderwetse communicatiemiddelen. Je voelt je thuis in dat nieuwe medium, en je voelt je veilig omdat er geen advertenties zijn, niemand bij je gegevens kan komen en niemand je probeert te manipuleren met algoritmes. Hoe sereen is dat? Het is tijd voor een meditatie!

#okuna #mastodon #diaspora #fediverse #activitypub #facebook #socialmedia #privacy #security

In het chaotisch nieuwsgeweld van vandaag strijden steeds meer nieuwe zichtbare legers vechtberichten van onbekende komaf om je aandacht, en verdwijnen vaak weer. Vroeger, toen we in Nederland “zuilen” hadden, was alles heerlijk rustig en overzichtelijk. Bij ons kwam “De Volkskrant” en “De Panorama”, die waren toen nog heel erg Katholiek. Hoeveel is alles veranderd! Het is stormachtig, en het lijkt wel oorlog. Natuurlijk zijn de schermen die zich thuis, op het werk, in onze broekzak en handtas bevinden debet aan het versterken van dat chaotische gevoel. Niet alleen Schrijvers met een Reputatie komen aan het woord, maar nu ook de “gewone man en vrouw” hebben iets te vertellen. Je zou denken dat hiermee toch de democratie gediend is. Dat ligt wat ingewikkelder. Er zijn nu Stiekemerds zonder Reputatie, die zich voor kunnen doen als “de gewone man” en een leger van robots en mensen het sociale internet opsturen om hun mening te verkondigen. Dat is nu niet echt een “one-man-one vote” principe.

Warm aanbevolen

Er is in ieder geval veel meer discussie, en men spreekt al gauw van polarisatie: de mensen worden naar extreme posities gedreven. Een onderzoekje van een journalist van “De Correspondent” toonde aan, dat als je eenmaal eens een keer een extreem rechts filmpje had gezien, dat je er daarna niet meer aan ontkomt: gelijksoortige filmpjes worden je dan “warm aanbevolen” door Youtube. De “bekijk en lees ook”-algoritmen van de sociale media hebben kennelijk een voorkeur voor extreme posities. Wellicht omdat mensen daardoor meer geprikkeld worden en in actie komen door weer commentaar te leveren. Leve de levendigheid in sociale media! Toch voelt dit aan als een vervelende ontsteking in ons internetlichaam, die steeds maar erger wordt. Want een echt positief en gelukmakend gevoel levert deze chaos en activiteit ook weer niet op. Medicijnen voor dit extreme gebeuren: moderators. Mensen moeten dan toch maar weer proberen de rommel die de algoritmen veroorzaakten op ruimen.

Prikkels

Waarom zijn wij toch zo uit op “prikkels”? Hebben we niet prikkels genoeg in ons dagelijkse leven? Zouden we niet kunnen zeggen: “Get an offline life!” Makkelijker gezegd dan gedaan. Veel mensen zijn verslaafd geraakt aan het scherm, en die online stoel zit eigenlijk erg lekker. Zelf heb ik vorige week mijn Facebook-, Whatsapp-, en Instagram-accounts verwijderd in het kader van een eerste stapje naar privacy opschoning. Gelukkig heb ik nog geen ontwenningsverschijnselen. Voor veel mensen zal het opzeggen van deze accounts onoverkomelijke problemen veroorzaken, en er zijn ook legio excuses mogelijk. Want zelfs op het werk of studie wordt maar verondersteld dat je een Whatsapp account hebt, en dan is het logische gevolg het onoverkomelijke: “zullen we een Whatsapp groep maken?”. En dat terwijl er zoveel goede alternatieven zijn. Als we dan niet van het scherm af kunnen, wat is er dan nog mogelijk?

Snappie?

Die prikkels houden ons vast aan het scherm, helaas. Niet alleen de likes die je krijgt, of de leuke memes die je ziet en weer meteen wil delen met je medemens om weer nieuwe likes te krijgen, geven je dat heerlijke scheutje verslavende endorfine. Het zijn ook je eigen gedachten (eureka!) die dat doen. Laatst zag ik een boekbespreking op tv waarin het zogenaamde “snapgevoel” wordt uitgelegd. Zo'n snapgevoel krijg je als je denkt dat je iets snapt. Dat is best een fijn gevoel. Archimedes kan ervan meepraten toen hij in de badkuip het principe van de opwaartse kracht bedacht (gewicht van het water dat ie met zijn dikke of dunne kont verplaatste door in bad te gaan zitten). Nu zijn we niet allemaal Archimedes, en het snapgevoel is in de meeste gevallen zelfs een misplaatst gevoel. Volgens mij zijn er ook mensen verslaafd aan dit gevoel geraakt. Neem nou zulke boeken die antwoord geven op: wat betekent het als je je been breekt? Wat is daar de “diepere” betekenis van? Je kunt dat opzoeken en dan staat er zo iets als: “Je wil eigenlijk niet vooruit.” En: “Je hebt de basis van je bestaan beschadigd.” Of bedenk maar nog meer van zulke horoscoop-achtige beschrijvingen. Maar het voelt lekker, dat “gesnap”.

Likes

Een snapgevoel kun je krijgen als je een verhaal leest, en dat verhaal past precies bij jouw beeld van hoe de wereld eruitziet, het is een bevestiging, en misschien nog mooier, het is een uitbreiding ervan. Een klein stukje van de mysterieuze wereld is zodanig blootgelegd, dat jij het begrijpt. Je hebt er van geleerd, en je hebt het gesnapt. En hoewel de euro al lang is ingevoerd, kunnen we toch nog zeggen dat het kwartje is gevallen. Alleen jammer dat dat in de meeste gevallen niet waar hoeft te zijn, wat je gelezen hebt. (Een voorbeeld.) Toch ben je er van overtuigd dat het waar is, omdat het zo goed in je wereldbeeld past. Dus delen op internet! En wachten op de likes!

Wantrouwen

Het ene wereldbeeld is het andere niet. En als je lekker postmodern wil zijn: “ieder heeft zijn eigen waarheid”. Maar daar komen we als gemeenschap ook niet veel verder mee. Nu voor veel mensen het goddelijke dood is, heeft men zich naar de wetenschap gekeerd om een nieuw geloof te beleven. Geloof en wetenschap? Nou, ik bedoel te zeggen dat we als mens antwoorden zoeken op vragen die we hebben, en de wetenschap probeert in ieder geval antwoorden te vinden. Die antwoorden hoéf je van de wetenschap niet te “geloven”. De antwoorden van priesters dien je wel te geloven. Met hulp van het uitvoeren van wat rituelen gaat dat geloven redelijk goed. Toch zijn er ook mensen die de wetenschap weer niet geloven, en dat is hun goed recht. Want zij waren er niet bij, toen het bewijs van een of andere theorie in een experiment geleverd werd. Het staat wel in een moeilijk beschreven artikel in een gerenommeerd tijdschrift, maar wie zegt dat daar niet mee “gesjoemeld” is? Die scepsis blijkt soms ook terecht te zijn. Er zijn wetenschappers die door de druk van publiceren het niet heel nauw nemen met de waarheid. In het onlangs gepubliceerde werk “De meeste mensen deugen.” viel mij op dat er zoveel wetenschappelijk werk is (met bewijs dat de mens in zijn aard slecht is), bij nadere analyse helemaal door de mand valt. Dit wantrouwen in de wetenschap heeft zich ook verder verbreid. Maar wie geeft me dan een antwoord op mijn levensvragen?

Zelf aan de slag

Natuurlijk kunnen we zelf aan de slag, en daarbij is het heerlijke snapgevoel een slechte raadgever. Zo ontstaan er alternatieve verhalen over de werkelijkheid. Zijn die vaccinaties wel goed en is niet vaccineren eigenlijk niet beter? Is de aarde wel rond, hoezo is die niet plat? We hoeven de wetenschap toch niet te geloven? Een paar wetenschappers zijn zich er bewust van geworden, dat ze nu meer onder een kritische maatschappelijke loep worden bekeken dan vroeger. Had men wat onwelgevallige resultaten weggemoffeld in het verleden. Nu kan dat niet meer, omdat dit het wantrouwen in de wetenschap extra aanwakkert. Dus waagt men het erop en gaat men voor de vaccinatie-onderzoeken eerlijk toegeven dat er ook bijwerkingen kunnen zijn. Ook is er nu meer aandacht voor mensen die twijfelen. Het is goed dat iedereen serieus wordt genomen. En dat er wantrouwen is ten opzichte van de wetenschap is ook heel begrijpelijk, als je bedenkt dat er vaak het nieuws doorsijpelt dat “wetenschappelijke” onderzoeken zijn betaald door belanghebbende bedrijven.

De waarheid aangeboden op veilingen

Het is vaak moeilijk om alleen met vragen te leven, zonder de antwoorden te weten. Veel mensen vallen dan ook voor verhalen die antwoord geven op vragen waar zij mee rondlopen. Soms zijn de antwoorden ook helemaal niet prettig, maar kennelijk is dat toch nog prettiger dan helemaal geen antwoord. Als je op sociale media rondkijkt dan komen er veel “antwoorden” op je af. Deze antwoorden worden helaas maar al te vaak ondersteund door geld. Op deze media kun je met geld bepalen of een bericht veel onder de mensen wordt gebracht. Het zijn een soort “veilingen” van de waarheid. Wie het meeste biedt is het meeste waar, zo lijkt het. En ook dit gegeven zorgt ervoor dat nieuws, waar het ook vandaan komt, gewantrouwd wordt. Mensen realiseren zich zeer wel dat je met geld nieuws kunt maken. Zo wordt het een complex geheel om uit te zoeken wat nu echt waar is. Sommige verhalen kun je voor jezelf meteen afserveren. Ik geloof bijvoorbeeld niet dat de aarde plat is. Maar als ik eerlijk ben, is het enige bewijs dat ik zelf ervaar het feit dat ik Engeland niet kan zien liggen als ik aan zee sta. Maar ja, hoe hard is dat bewijs? En mensen met een alternatieve visie zullen wel zeggen dat al die mooie foto's van de aarde gefotoshopt zijn.

Samen zweren

Als je zelf aan de slag gaat en tegenover de wetenschap een alternatief wil bieden, moet je wel aantonen dat je het beter doet. En dat is niet zo heel gemakkelijk. Persoonlijk verwijder ik het nieuws waarin veel wordt gescholden. Ik vermoed dat de “nieuwsgaarder” zichzelf bevredigt door flink tekeer te gaan. Een voorbeeld Van dit boze nieuws is er tegenwoordig zoveel! Toch leveren niet alle boze mensen nepnieuws. Juist door de concentratie van macht en geld bij een paar mensen in onze wereld, kan boosheid zeker terecht zijn. Alternatief nieuws kan onze blik op de wereld veranderen. Alleen de gevestigde kwaliteitskranten lezen is natuurlijk veilig. Als je bang bent om besmet te worden moet je dat zeker doen. Maar als je een eerlijk beeld van de wereld wil krijgen, dan zul je toch ook eens naar ander nieuws moeten kijken. En het kost nu eenmaal heel veel moeite, om daaruit op een eerlijke manier jouw nieuws te selecteren, zonder al te veel toe te geven aan dat heerlijke snapgevoel. “Samenzweringstheorieën” zijn niet altijd slecht, en we hebben ze nodig als een soort van feedback in onze maatschappelijke groei. Dus laten we samen lekker zweren. Maar met gedegen onderzoek, dat weer wel.

Tags: #conspiracy #samenzwering #alternatief #nieuws #socialmedia #snapgevoel #wetenschap