Waarom zou je dat in 's hemelsnaam doen? Goede vraag! Al heb ik hem zelf net gesteld. Ik kan wel een paar antwoorden bedenken. Je bent nieuwsgierig, en wil eindelijk eens weten wat dat nu is, Linux! Maar je hebt geen zin om een linux image te downloaden en te installeren. Of je hebt soms, net als ik, een tooltje nodig waarvan je weet dat die in de gereedschapskist van Linux zit, maar niet in die van Windows. Er zijn ook genoeg mensen, Linux-fans, die Linux op Windows helemaal niet zien zitten en deze mogelijkheid meer als een vijandige coup in de wereld van de softwareontwikkeling zien. Een pact met de duivel zou nog niet zo erg zijn. Weer anderen vinden het gewoon een slechte implementatie. Deze mensen gebruiken Linux voor hun beheer of ontwikkelwerk erg intensief, en dan is snelheid wel een issue. In ieder geval, ik laat je zien hoe gemakkelijk de installatie is en wat je er dan, als beginner vervolgens nog mee kunt doen.

WSL: een middenkader manager

Dat je Linux op Windows kunt draaien komt door een vertaalprogramma van Linux naar Windows. Een zogenaamde “compatibiliteits”-laag die luistert naar alles wat Linux wil, en dat vervolgens doorgeeft aan Windows . Dit vertaalprogramma zorgt er dan dus voor dat Windows het gevraagde uitvoert. Dit vertaalprogramma is een subsysteem en in dit geval heet dit vertaalprogramma dan ook Windows Subsystem for Linux (WSL). Je kunt dit subsysteem tegelijk met een linuxdistributie installeren. Je hoeft daarvoor alleen Windows Powershell als administrator te starten en in te typen: wsl --install. Dan wordt WSL met Ubuntu linux geïnstalleerd. Als je een andere Linux distributie wil installeren dan zet je er nog eens de distributienaam in, bijvoorbeeld wsl --install -d Debian.

Grafisch

Was het in eerdere versies van WSL zo, dat je alleen de commandline van Linux kon gebruiken na een installatie, nu wordt er ook een “GUI App Support” mee naar beneden gehaald en op je computer gezet.

Hiermee kun je dan software installeren die een grafische interface heeft. Voor mij is het niet zo heel interessant, omdat ik Linux alleen gebruik als ik een tooltje als wget, curl, grep, rsync nodig heb. Het downloaden van deze GUI App Support duurt wel een tijdje. Na de installatie moet je, zoals gebruikelijk bij Windows, de computer herstarten.

Start je dan vervolgens WSL op, dan vraagt het programma je een gebruikersnaam en wachtwoord te geven om in de toekomst in te kunnen loggen in de Linux omgeving. Klaar.

Superuser do!

Of toch nog niet? Je kunt Linux nu al gebruiken, maar als je van alles de laatste versie wil hebben, dan installeer je de laatste versie. Dat is wel zo veilig. Met het intypen van sudo apt update laat je Linux de gegevens verzamelen over alle programma's die geïnstalleerd zijn, en checken of hier nog nieuwere versies van te vinden zijn. De eerste keer zullen dat er heel veel zijn, maar de installatie van al deze software gaat erg snel. Sneller dan bij Windows, natuurlijk. Hiervoor typ je het commando sudo apt upgrade in. Windows probeert overigens deze manier van het bijhouden van de geïnstalleerde software na te doen en heeft vorig jaar een Package Manager met de naam winget geïntroduceerd. Werkt aardig met het commando winget upgrade --all, als je het tenminste niet erg vindt om steeds opnieuw aangemaakte icoontjes van je desktop te verwijderen. Maar dat is even een zijspoortje. De wondere wereld van Linux ligt nu aan je voeten: een knipperende cursor. Geen bureaublad? Geen mooi behangpapier? Voorlopig even niet. Probeer dan maar eens wat in te typen: pwd of ls , ll, df, uname -r .

Grafisch (2)

Ben je toch van de grafische kant, dan installeer je grafische programma's met bijvoorbeeld sudo apt install firefox, of een programma dat er niet voor Windows is zoals gthumb voor foto's: sudo apt install gthumb. Gimp en Inkscape zijn leuke programma's maar die kun je mijns inzien beter gewoon op je Windows machine, of op een echte Linux-machine uitvoeren.

Start bijvoorbeeld gthumb op door in te typen gthumb. Je ziet dat er nog helemaal niks te doen is op je bestandssysteem. Je kunt de Linux ruimte echter wel benaderen vanuit de Windows Explorer (Verkenner) door in het locatieveld \\wsl$ te typen. Ja, Windows benadert de Linux bestanden via een netwerk-koppeling. Dat maakt het voor sommigen te langzaam om goed mee te werken, maar voor ons suffe gebruikers is dat helemaal geen probleem. Met wat klikken kom je dan uit waar je wezen moet, bijvoorbeeld in de downloadfolder. \\wsl.localhost\Ubuntu\home\peter\Downloads. Kopieer foto's met de Windows verkenner naar zo'n map die te zien is door WSL, en je kunt het bekijken en bewerken met gthumb.

Puzzelen

En als je helemaal enthousiast bent geworden en vaak moet switchen tussen Powershell en Ubuntu kun je ook nog Windows Terminal installeren. Pas dan ook gauw het uiterlijk van de schermen aan, om het verschil tussen Powershell en Ubuntu te merken, want volgens sommigen is dat water en vuur! Zo is puzzelen zonder puzzelboekje in deze regenachtige winterdagen leuk om te doen. En misschien vind je het op den duur zelfs leuker om een echte “superuser” te zijn dan een saaie “administrator”. Dan is de Linux community weer een lid rijker.

#linux #windows #opensource #hacks

Nee, nee, nee, “Interoperabiliteit, nu!” is niet een leus die je op een spandoek zet. Toch is het belangrijk om stil te staan bij situaties die zo vanzelfsprekend lijken, maar dat misschien wel helemaal niet zijn. Een paar voorbeelden. Natuurlijk kun je geen Gilette mesjes in de houders van het Kruidvat klikken, of HP-inktpatronen in een Canon-printer schuiven. Dat heeft alles te maken met patentrecht en geld kunnen verdienen aan je uitvinding. Gelukkig kunnen we wel lampen van alle soorten merken in onze fitting draaien. Of banden van allerlei merken op onze auto of fiets monteren. Die zijn dan ook makkelijker te repareren en daarmee dus ook duurzamer. De fittingen en banden hebben standaardmaten en zijn daardoor interoperabel. Het is begrijpelijk dat mensen aan hun uitvinding willen verdienen en er voor zorgen dat anderen er niet mee aan de haal gaan. Maar deze bescherming heeft naar mijn mening ook zijn grenzen. Te veel op patentrecht leunen zorgt ervoor dat onze samenleving op kosten gejaagd wordt, en onze aarde extra vervuild wordt, omdat voor ieder uitvindinkje een apart product gemaakt wordt, dat vervolgens bijna niet te repareren valt. Weg gooien is het motto dan, en nieuw kopen bij dezelfde producent, de patenthouder.

Het wordt steeds duidelijker dat de macht van grote bedrijven de vrijheid, een goed inkomen en zelfs de gezondheid van steeds meer mensen aantast. Deze economische reuzen proberen er zoveel mogelijk voor te zorgen dat klanten nog maar één optie overhouden, en dat er geen noemenswaardige concurrentie is. Ze kopen concurrerende bedrijven op, of concurreren starters binnen hun branche weg met belachelijk lage prijzen, ver onder de kostprijs, om na het faillisment van de nieuwe concurrenten, de prijzen weer fors te verhogen. Nog een andere manier om de monopoliepositie te versterken is het aanbieden van producten, die alleen maar gekocht, onderhouden en aangevuld kunnen worden met andere producten van dit monopoliebedrijf.

Keuze uit één winkel

Amazon verkoopt de Kindle ebook reader. Hiermee kun je alleen Amazon boeken lezen, en geen boeken in het open epub-formaat. Als je een grote collectie hebt van bij Amazon gekochte boeken, en je stapt over op een andere e-reader, dan wordt deze collectie meteen waardeloos. Je kunt de boeken namelijk niet op die andere e-reader lezen. Technisch gezien zou het wel kunnen, maar de boeken van Amazon zijn softwarematig beveiligd met DRM. Het kraken van deze beveiliging is vaak volgens de wet strafbaar. Toch is het een beetje raar, dat de auteurswet wordt gebruikt om klanten met handen en voeten aan je winkel te binden. Vermoedelijk gaat het Amazon met die DRM helemaal niet zozeer om het beschermen van het auteursrecht, maar om er voor te zorgen dat klanten opgesloten raken in hun grote webshop. Hewlet Packard (HP) verkoopt mooie printers. Ik heb er zelf ook een. Dit bedrijf probeerde verschillende keren hun inktpatronen met DRM te beveiligen, door een zogenaamde “software-update” van de printers. In zo'n patroon zit natuurlijk geen verhaal dat door het auteursrecht beschermd moet worden. De DRM moet volgens HP rechtmatig worden, door een patent te zetten op een chipje dat in zo'n patroon zit. Dat is gelukkig tot nu toe niet gelukt.

De pil wordt duur betaald

Ook in de medische wereld is een “vendor lock-in” meer regel dan uitzondering. In een Follow the money artikel van maart vorig jaar werd duidelijk dat het maken van testmaterialen voor Corona door laboratoria gehinderd wordt door de schaarste aan materialen die door fabrikant Roche geproduceerd worden. Alleen het UMC in Groningen kon ruimschoots voorzien in tests, omdat dit ziekenhuis ook van andere leveranciers afnam.

Zij werken allemaal met machines van marktleider Roche en zijn daardoor ook afhankelijk van de testmaterialen die de farmaceut levert. Roche kan de vraag niet aan. Die tekorten zijn niet makkelijk op te lossen, aangezien er sprake is van een zogeheten vendor lock-in; wie de machines van Roche gebruikt, heeft ook de materialen van Roche nodig.

Zo kan die afhankelijkheid van een fabrikant de gezondheid van onze samenleving erg fragiel maken, en haar op verschrikkelijk hoge kosten jagen. Het is al vaak aangetoond, onder andere in een artikel in de Correspondent dat de kennis voor medicijnen vooral is vergaard door wetenschappers op universiteiten: met belastinggeld. Toch worden er patenten voor deze medicijnen verleend aan bedrijven. Hiermee worden slechts enkele personen heel erg rijk. Dat we de moraal van farmaceutici best kunnen wantrouwen zien we aan het feit dat de prijs van medicijnen die al lange tijd geleden ontwikkeld zijn, en waarvan gezegd kan worden dat de ontwikkelkosten wel terugverdiend zijn, flink verhoogd worden, als ze ineens ook voor een andere ziekte gebruikt kunnen worden.

Samen

De kracht van ons mensen is volgens mij gelegen in de geweldige manier waarop we kunnen samenwerken. Gebruik maken van elkaars ideeën en uitvindingen heeft ons van generatie op generatie veel gebracht. Van de andere kant zijn we allemaal ook wel egoistisch, vooral als ons leven ervan afhangt. Hoewel, zelfs dat kun je betwijfelen, als je ziet dat “de meeste mensen deugen”, en juist in crisis-situaties andere mensen helpen en steunen, zelfs als dat voor jezelf nadelig is. Maar goed. Het is nu tijd om te kijken naar onze toekomst als mensheid. Dat klinkt zwaar, maar ik denk toch wel dat dit nodig is. We kunnen niet blijven accepteren dat enkele rijke lui zich nog rijker willen maken door het met alle middelen tegengaan van nieuwe initiatieven, het verkopen van niet reparable wegwerpproducten, en hun klanten door het patentrecht onlosmakelijk aan zich willen binden.

Just in time?

Het is jammer dat zo'n patentrecht zich in een juridische doolhof bevindt. Dat maakt het voor monopolisten alvast gemakkelijk om de bestaande situatie te bestendigen. Als overheden bedrijven verplichten zich te houden aan standaarden, en daarmee de interoperabiliteit van producten en software vergroten is dat in ieder geval één manier om die macht te breken. Er zijn ook al Europese stapjes gemaakt om te eisen dat producten reparabel moeten zijn. Wat interoperabiliteit betreft houdt de EU zich vooralsnog voornamelijk bezig met zichzelf. In Amerika is men een beetje verder met de zogenaamde ACCESS Act. Hopelijk komen we snel genoeg tot het besef dat het vrij gebruik kunnen maken van elkaars ideeën de ontwikkeling van nieuwe technieken en oplossingen exponentieel vergroot en de verkwisting van aardse bronnen flink vermindert. Daarmee vergroten we voor onszelf de kans onze toekomst en die van onze aarde weer met vertrouwen tegemoet te zien.

#monopolie #monopoly #ebook #drm #kapitalisme #opensource #interoperability

Update 28 november 2021: De Commissie interne markt en consumentenbescherming (IMCO) van de EU heeft een rapport geschreven over hoe toekomstige wetgeving over digitale markten er uit zou moeten zien. Zij wil een verplichting tot interoperabiliteit voor berichtendiensten en sociale netwerken. Dus we zijn dan toch een stapje verder.

Cryptpad is een handig gratis gereedschap om teksten of code te schrijven, presentaties te componeren, berekeningen te maken in spreadsheets of bijvoorbeeld een whiteboard te gebruiken. Cryptpad gebruik je online, in de browser, en daardoor maakt het niet uit waar je bent. Als je als gebruiker ingelogd bent kun je altijd bij je teksten, als je die op de computer van cryptpad hebt opgeslagen. Je kunt op deze manier ook met meerdere mensen aan één document werken. In deze tijd van thuiswerken kan dat erg handig zijn.

Rijke tekst

Allereerst is er de “rich text” editor. De basis bewerkingen voor een dergelijke editor zijn snel te gebruiken via een menubalkje. Zoals bijvoorbeeld het vet, cursief maken, of het onderstrepen van tekst. Sub- en superscript is ook mogelijk en voor de wiskundigen onder ons is er zelfs een speciale manier om wiskundige formules in de tekst te voegen. Hiervoor is het wel nodig om iets te weten van Tex. Plaatjes kun je alleen in de tekst zetten als je deze uploadt op de “cryptdrive”, en hiervoor moet je je hebben aangemeld als gebruiker. Dat kan dus niet anoniem als “Anonymous”. Je tekstbestand kun je op de cryptdrive zetten, of exporteren en bewaren op je computer als html- of doc-bestand.

Markdown

De code editor is gewoon een markdown editor. Syntax highlighting voor bijvoorbeeld javascript heb ik hier dan ook niet in kunnen ontdekken. Dus echt een code-editor is het niet. Ook vond ik hierin niet de mogelijkheid om plaatjes in de tekst te zetten op de manier van markdown, zoals dat in een gewone editor kan. Ook dat zal te maken hebben met het feit dat je een plaatje alleen via je “cryptdrive” kan inladen, en niet via een url. Vergelijk dezelfde tekst met plaatje in cryptpad en in de editor Atom.

Samenwerken

Een van de belangrijkste voordelen van Cryptpad is dat je met meerdere mensen aan één document kunt werken. De gebruikers zie je aan de rechterkant van het scherm. Dus Cryptpad kan wat dat betreft hetzelfde als Google Docs of Office Online. Tijdens het werken kun je met elkaar overleggen via de chatfunctie.

Zero Knowledge

“Zero knowledge” is een wat rare aanprijzing van deze site. De makers van de site bedoelen hiermee dat ze op geen enkele manier kennis kunnen hebben van wat jij allemaal op hun omgeving uitspookt. De bestanden worden al in de browser versleuteld en komen dus versleuteld op de omgeving binnen. Zelfs van je wachtwoord hebben de makers geen weet. Als je je wachtwoord vergeten bent, dan kun je nooit meer bij je bestanden komen. Dus het is wel wijs om je wachtwoord in een wachtwoordmanager op te slaan.

Delen

Bestanden kunnen gedeeld worden door iemand een link toe te sturen via de knop “share”. Tegelijk kun je aangeven of de persoon waarmee je het bestand deelt het bestand alleen mag inzien, of ook mag bewerken.

Conclusie

Van Cryptpad heb ik de editors en het spreadsheet geprobeerd. Het werkt redelijk goed. Voor gewone zaken hou ik toch meer van een reguliere wordprocessor of editor die lokaal op je computer is geïnstalleerd. Maar als je vaak onderweg bent, of als je moet samenwerken met anderen, dan is dit wel ideaal. Bovendien heb je geen privacy-issues. Alles wordt versleuteld opgeslagen op de “cryptdrive”. Dat “cryptdrive” zo belangrijk is, vormt meteen ook een nadeel. De gratis variant heeft maar 50 mb vrije ruimte. Als je veel met plaatjes werkt, is dat zo vol. Maar het is wel een goede manier om het uit te proberen. En betalen voor een veilige omgeving is natuurlijk wel zo redelijk.

#cryptpad #alternative #office #security #privacy #opensource #hacks